Афіцыйны сайт Бешанковiцкай грамадска-палiтычнай газеты
Зара
На главную Написать письмо Карта сайта

Пн. Вт. Ср. Чт. Пт. Сб. Вс.
Бешенковичи | Бешенковичский район | Погода в Бешенковичах | Новости Бешенковичей | Новости Бешенковичского района | Заря | Зара | Газета Бешенковичей
Бешенковичи
Главная  >>  газетные номера  >>  Проекты  >>  К 570-летию Бешенкович
Бешенковичские ярмарки
30.05.2017
Бешенковичские ярмарки У канцы 18 ст. у Беларусі налічвалася 39 гарадоў. Да іх адносіліся і Бешанковічы, дзе ў той час, як сведчаць дакументы, жыло звыш 5 тыс. чалавек. Па колькасці насельніцтва наш цяперашні райцэнтр удала сапернічаў з такімі гарадамі, як Мінск, Гродна, і нават апярэджваў Полацк, Брэст, Пінск...

У гэты перыяд, ды і раней, у эканамічным развіцці Бешанковіч важную ролю адыгрываў гандаль, унутраны і знешні. Пашырэнню абмену паміж горадам і вёскай спрыялі кірмашы. Даволі актыўны гандаль вялі магнаты Агінскія, якім у канцы 17-га – пачатку 18-га стагоддзяў належалі Бешанковічы разам з некаторымі навакольнымі вёскамі. Галоўным экспартам тавараў з іх уладанняў былі пянька і каноплі. На працягу сямі гадоў, пачынаючы з 1728-га, імі было прададзена ў Крулеўцы (Даўгаўпілс) у агульнай колькасці 31141 камень пянькі, 4150 бочак канопляў і 2123 камені паклі... Дарэчы, большая частка пералічанага тавару была адпраўлена па Заходняй Дзвіне ад прыстаней у Бешанковічах, Вяжышчы, Уле.

Спрадвеку Бешанковічы славіліся высокаразвітай рамеснай вытворчасцю, галоўным чынам ганчарнай, мылаварнай і нарыхтоўкай гонты, а таксама буйнымі кірмашамі. Сюды з'язджаліся купцы і дзелавыя людзі з Падзвіння, Падняпроўя, Мінска і Брэста, Слуцка і Слоніма, Вільні і іншых гарадоў і мястэчак, а таксама з Расіі і замежных дзяржаў. Бешанковіцкі (ён зваўся яшчэ Петрапаўлаўскі) кірмаш праходзіў звычайна з 29 чэрвеня па 27 ліпеня і вядомы з 17 ст.

Тады для рускіх і замежных купцоў у цэнтры горада на рыначнай плошчы быў пабудаваны вялікі каменны двор. 60 крам (пазней іх стала больш), што стаялі тут роўнымі, доўгімі радамі, прапаноўвалі пакупнікам шматлікія рускія і замежныя тавары. Гэта былі шаўковыя, шарсцяныя, ільняныя тканіны, жалезныя, медныя вырабы, фарфоравы і фаянсавы посуд, жаночыя ўпрыгожанні з золата і серабра, а таксама кнігі, напіткі, тытунь, чай, кава, гародніна... Тут жа, на кірмашы, прадаваліся і вырабы мясцовых майстроў – рукавіцы, канаты, драўляныя бочкі, цабэркі, ганчарныя вырабы.

З кожным годам пашыраўся асартымент тавараў на бешанковіцкім кірмашы. У 1791 годзе, напрыклад, кошт завезеных туды тавараў склаў каля мільёна польскіх злотых, а прададзена было на 400 тыс. польскіх злотых. Уладальнік маёнтка Бешанковічы граф І. Храптовіч і жыхары мястэчка ад здачы крам, склепаў, дамоў і іншых пабудоў прыезджым на час правядзення кірмашу атрымлівалі прыбытку па 4 тыс. руб. серабром і больш.

У шматтомнай працы "Беларусь у эпоху феадалізму" змешчаны цікавы дакумент, датаваны 12 жніўня 1855 года. Гэта ведамасць лепельскага павятовага спраўніка, дзе ёсць звесткі пра кірмаш у Бешанковічах. Дакумент сведчыць, што на кірмашы ў гэты час былі прадстаўлены дзясяткі назваў тавараў на суму звыш 846,5 тыс. руб., а рэалізавана на 330 тыс. руб. Найбольшым попытам карысталіся тканіны з ільну і шоўку, а таксама фарфоравы і фаянсавы посуд. Ахвотна куплялі цукар, чай, пушніну, коней.

Развіццё знешняга гандлю Беларусі, у тым ліку і Бешанковіч, было звязана з усё большым попытам заходнееўрапейскіх дзяржаў на прадукты харчавання, сельскагаспадарчую сыравіну і лесаматэрыялы. У сувязі з гэтым з Прыдзвіння павялічыўся вываз збожжа, ільну, пянькі, канаплянага і льнянога семя, мёду, воску, скур. Асаблівы попыт быў на лес і прадукты перапрацоўкі драўніны. Даныя мытных кніг Дынабурга (Рыгі) звяртаюць увагу на шырокае кола населеных пунктаў, купцы якіх цягнуліся да гандлю з гэтым і іншымі гарадамі Балтыі. У прыватнасці, Віцебск, Дзісна, Асвея, Друя, Чашнікі, Ула, Бешанковічы і г. д., якія ў адміністрацыйных адносінах уваходзілі ў склад Віцебскага і Полацкага ваяводстваў. Пашырэнню рыначных адносін паміж феадаламі Полаччыны і Крулеўца ў 1708–1709 гадах не садзейнічалі ў вядомай меры цяжкасці, выкліканыя Паўночнай вайной, баявыя дзеянні якой ахапілі і Прыдзвінне. Тады рух суднаў па Заходняй Дзвіне некалькі запаволіўся, але зусім не спыніўся. Тавар, хоць і ў меншай колькасці, паступаў на рыжскі рынак.

Дастаўка тавараў сельскай гаспадаркі і промыслаў на знешні рынак ажыццяўлялася галоўным чынам па рэках – Дняпры, Заходняй Дзвіне, Нёмане, Бугу. На суднаходных рэках, іх прытоках будаваліся прыстані з даволі вялікай колькасцю розных суднаў (віціны, шкуты, стругі, баркі) і свірнаў для захоўвання тавару. Феадалы Усходняй Беларусі часцей за ўсё адпраўлялі іх з Вяжышча, Будзілава, Дарагакупава і, вядома, Бешанковіч, Быстраў, Улы, а таксама Віцебска, Полацка.

Наяўнасць на ўсходзе Беларусі значных лясных масіваў садзейнічала шырокаму развіццю ляснога промыслу. Буйныя землеўладальнікі, пашыраючы рыначныя сувязі і ўлічваючы значны попыт у Заходняй Еўропе на лесаматэрыялы, неабходныя перш за ўсё для караблебудавання, бачылі ў гэтым промысле адну з даволі важных крыніц павышэння сваіх даходаў. Пра масавы ўдзел сялян у памешчыцкім промысле ў зімовы час можна меркаваць і па колькасці фурманак, занятых на вывазцы лесу.

Так, з Быхаўскага графства да прыстані ў Бешанковічах зімой 1776 года ў вывазцы лесаматэрыялаў прымала ўдзел 2240 нанятых фурманак. Гэта толькі з аднаго графства. Іх жа было шмат, што карысталіся паслугамі прыпарамшчыкаў і прыстанню ў цэлым. Падрыхтаваныя такім чынам у зімовы час лесаматэрыялы вясной сплаўлялі па Дзвіне. Цікава, што плата наёмным работнікам, занятым на сплаве па Нёмане, была некалькі ніжэй, чым па Дзвіне. Напрыклад, парабак на сплаве лесу ў Рыгу атрымліваў 20 злотых, а па Нёмане ў Крулевец – 12. Магчыма, розніца ў аплаце тлумачылася вядомымі цяжкасцямі суднаходства па Дзвіне. Справа ў тым, што сплаў па гэтай рацэ, якая мела хуткае цячэнне і мноства парогаў, а ў летні час нізкі ўзровень вады, быў нялёгкім і патрабаваў вялікага майстэрства ад усёй суднавай каманды...

У Бешанковічы на прыстань звозіўся лес не толькі з навакольных лясных масіваў, але і з іншых мясцін. У дакументах Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіва Літоўскай СССР у фондзе №525 ("Кіраванне земляробствам і дзяржаўнай маёмасцю Віленскай і Ковенскай губерняў") захоўваецца кантракт, заключаны Антоніем Маскевічам з упраўляючым Леанардам Пацеем, уладальнікам мястэчка Астроўна, на нарыхтоўку таварнай драўніны ў Мсціслаўскім павеце і дастаўку яе ў Бешанковічы.

Як і раней, асноўная маса тавараў з Бешанковіч і навакольных вёсак перапраўлялася па Заходняй Дзвіне. Бешанковічы, як гандлёвы і партовы горад, мелі цесную сувязь з гарадамі Прыбалтыкі, асабліва з Рыгай. Менавіта сюды і адпраўлялася значная колькасць тавараў. Ля прыстані ў Бешанковічах рабілі прыпынак плыты, баркі, стругі купцоў і іншых гандлёвых людзей. Тут жа заключаліся розныя пагадненні, выгадныя кантракты паміж купцамі і ўладальнікам маёнтка ці яго ўпраўляючым на пастаўку або продаж таго ці іншага тавару. Чакалі гасцей рамеснікі і мяшчане Бешанковіч. У іх можна было купіць любую патрэбную ў гаспадарцы рэч.

Купцы наймалі мясцовых лоцманаў, каб правесці судны праз дзвінскія парогі, а таксама рулявых і весляроў, якія славіліся сваім майстэрствам і спрактыкаванасцю. Гандлёвыя сувязі Віцебска і Бешанковіч з Рыгай мацнелі з кожным годам. Павялічвалася і колькасць плытоў, суднаў з грузамі, якія плылі па рацэ. Калі, напрыклад, у канцы 18 ст. за год іх праходзіла да 700, то ў 1848 годзе па Дзвіне каля Бешанковіч прайшло 1329 суднаў з грузам і 310 плытоў з лесам. Агульны кошт перавезеных тавараў склаў больш як 6 млн. руб.

Анатоль КРАЧКОЎСКІ, краязнаўца.

Добавить комментарий:
Автор*
E-mail*
Комментарий*
 
Введите цифры*
Поля отмеченные * обязательны для заполнения
  19.02.2018
Ёсць пытанні да прававога інспектара?
22 лютага прафсаюзны прававы прыём грамадзян правядзе прававы інспектар працы Віцебскай абласной арганізацыі Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя Аліна Іосіфаўна Каралёва.

  17.02.2018
«Обгон должен быть безопасным!»
Под таким девизом 23 февраля в районе пройдёт Единый день безопасности дорожного движения, направленный на предупреждение ДТП в результате выезда на полосу встречного движения.

  16.02.2018
Звяртайцеся, вас выслухаюць
17 лютага "прамую лінію" з жыхарамі раёна правядзе намеснік старшыні райвыканкама Мікалай Анатольевіч Заблоцкі.
 Бешенковичи  
Курсы валют. http://www.priorbank.by

   Новости страны

©БЕЛТА
© Зара, 2010 -- 2014
Разработка и поддержка сайта БЕЛТА

Рейтинг@Mail.ru